Zoltán OM7AQ jako pierwszy odpowiedział na naszą prośbę o post dot CQ.sk. Zaproponował nam możliwość publikacji swoich starszych artykułów. Dziękuję!
Dziś przedstawiamy artykuł o satelitach amatorskich. Jest to obszerny materiał na temat komunikacji satelitarnej, technologii i działania oraz słowackich stacji poświęconych temu fascynującemu obszarowi radia amatorskiego.
Amatorskie satelity radiowe pozwalają lepiej wykorzystać fale bardzo krótkie – od dolnej granicy pasma krótkofalowego po pasma mikrofalowe. Na pokładzie satelity zwykle znajduje się konwerter - transponder - który podobnie jak konwerter naziemny ma częstotliwość wejściową i wyjściową - łącze nadrzędne A łącze w dół. Większość satelitów ma na pokładzie konwerter liniowy - do pracy w trybie SSB i CW, ale są też satelity posiadające transponder FM. Satelity mogą być niskiego zasięgu (LEW) – takie jak RS-12, RS-15, FO-20, FO-29 itp. oraz szybkie (HEO) – takie jak AO-10, AO-13 czy AO-40.
Pierwszy amatorski satelita radiowy – Oskar 1 – został zwodowany w 1961 roku. Na pokładzie miał jedynie latarnię morską. Satelita Oskar 3, wystrzelony w 1965 roku, posiadał już transponder liniowy 145 MHz/145 MHz. Satelity zostały pomyślnie wystrzelone w 1972 i 1974 roku Oskar 6 A Oskar7Na początku lat 80-tych z sukcesem uruchomiono rosyjski amatorski program satelitarny RS.
Po udanym starcie Oskar 10 prawdziwe działanie DX-owe stało się rzeczywistością także za pośrednictwem satelitów. Długo planowany supersatelita OSKAR 40 dzisiaj to także rzeczywistość.
Dla każdego trybu satelitarnego musimy mieć nadajnik na łączu w górę (częstotliwość wejściowa) i odbiornik z odpowiednimi antenami na łączu pobierającym (częstotliwość wyjściowa). Każdy tryb satelitarny ma zalecaną efektywną moc promieniowania stacji naziemnej (ERP lub EIRP) – tej wartości nie należy przekraczać. Postępując zgodnie z zalecanym systemem ERP (EIRP) unikamy zakłócania pracy innych stacji, a sami zapewniamy sobie bezpieczną i stabilną pracę.
Dla satelitów LEO (RS-12, FO-20 itp.) potrzebujemy oczywiście mniejszej mocy (około 100 W ERP – mniejsza moc nadajnika i prosta antena), a dla satelitów HEO (AO-10, AO-40) większej mocy (około 200-300 W ERP na CW i 800-900 W ERP na SSB – większa moc nadajnika i wieloelementowe anteny kierunkowe).
Nasz odbiornik powinien być czuły – do odbioru możemy wykorzystać niskoszumne przedwzmacniacze umieszczone bezpośrednio pod anteną.
Eksperymenty możemy wykonywać z dowolnymi antenami, jednak do poważnych prac potrzebne będą nam odpowiednie anteny. Dla satelitów LEO w obszarze pasm KV - 29 MHz - możemy zastosować anteny dipolowe, dipolowe skrzyżowane, ale także GP, LW czy anteny kierunkowe. Dla UKF pasma - 145 MHz - wskazane jest również stosowanie anten o szerokim spektrum promieniowania - nie ma problemów z ułożeniem anteny. W przypadku satelitów HEO możemy zastosować klasyczne konstrukcje anten VHF, jednak lepiej jest zastosować anteny o polaryzacji kołowej – krzyżowej Yagilub Helix. Konieczne jest obracanie anten w obu płaszczyznach – poziomej i pionowej AZ/EL.
Do śledzenia satelitów możemy wykorzystać komputer – istnieją programy satelitarne na różne platformy – DOS, Windows 9x, Linux itp.
Przed pierwszymi próbami przestudiujemy plan częstotliwości danego satelity. Plany częstotliwości można uzyskać w sieci PR BBS lub w Internecie. Wewnętrzny bandplan trzeba obserwować satelity. Wybierzemy odpowiednią trasę w obie strony – na pierwsze próby takie rundy będą bardziej odpowiednie, gdy transponder nie będzie zbyt obciążony. Jeśli mamy anteny kierunkowe, skierujmy je na satelitę. Dostrajamy odbiornik do częstotliwości nadajnika sygnału ostrzegawczego.
Ze względu na przesunięcie Dopplera odbierana częstotliwość nie będzie taka sama jak częstotliwość nominalna. Kiedy usłyszymy sygnały nadajnika beacon, możemy wyszukać stacje w paśmie częstotliwości nadajnika satelitarnego. Znajdźmy wolne miejsce i zablokujmy nadajnik, kręcąc jednocześnie pokrętłem strojenia nadajnika - oczywiście w zakresie częstotliwości uplink satelity - aż usłyszymy własne sygnały w odbiorniku. Jeśli się udało, to możemy nazwać wyzwanie - SSB lub CW. Zachowaj ostrożność przy obsłudze SSB: niektóre satelity mają transponder odwracający. Oznacza to, że aby usłyszeć sygnał USB w łączu pobierającym (na wyjściu), musimy przesłać na łączu w górę (wejście) LSB. Podobnie jest z satelitami AO-10, FO-20, FO-29. Procedurę można też odwrócić – na słuchawce znajdziemy stację, która wywołuje połączenie. Dostrajamy nadajnik do jego częstotliwości - upewniamy się, że słyszymy własne sygnały - jeśli tak, to prawdopodobnie stacja przeciwna również nas usłyszy. Podczas pracy upewnij się, że własne sygnały nie są silniejsze niż sygnały nadajnika sygnału nawigacyjnego satelity. Pamiętajmy: praca z wielkimi osiągnięciami jest wspaniała, ale psucie radości innym nie jest dobre...
Oprócz satelitów, które posiadają transpondery liniowe, istnieją również satelity, które posiadają na pokładzie jednokanałowy konwerter FM lub digipeater, czyli BBS. Satelity z nadajnikiem crossband FM, takie jak AO-27 i UO-14, mogą być wykorzystywane także przez stacje mniej wyposażone technicznie: do działania powinien wystarczyć dwuzakresowy „rączka” z anteną na 2m/70cm. Satelity Digi zwykle korzystają z protokołu takiego jak naziemne radio pakietowe - AX.25, prędkość 1200 Bd (BPSK/AFSK) i 9600 Bd (FSK/FSK). Oprócz satelitów w amatorską komunikację kosmiczną zaangażowane są także kompleksy orbitalne - stacje kosmiczne. Rosyjska stacja kosmiczna MIR, a także międzynarodowa stacja kosmiczna ISS zyskały dużą popularność wśród amatorów – możliwa jest także obsługa głosowa FM, a także komunikacja cyfrowa (pakietowa)
Słowackie stacje na satelitach
OM7AQ – op: Zoli,QTH: Lucenec
QRV poprzez wszystkie aktywne satelity analogowe
Sprzęt: 2m: FT290R, PA100W/przedwzmacniacze, 4, 2×5, 13 ele. 70cm: FT790R, PA100/350W/przedwzmacniacze, 2×15 ele. Naczynie o średnicy 13 cm
Inne: QRV HF/VHF/UHF
e-mail: gye@isternet.sk
strona internetowa: http://om7aq.host.sk
OM3WBC – op: Joe, QTH: Fiľakovo JN98VG
QRV poprzez wszystkie aktywne satelity analogowe
Urządzenia: ICOM IC910H, PA 100W/przedwzmacniacze, 2m: 2×13 ele F9FT, 70cm: 2×19 ele
Inne: QRV na 2m/70cm/23cm (tropo, Es...)
ax.25: OM3WBC@OM0PBB.#SSL.SK.EU
OM0MS – op: Števo, QTH: Humenné KN08
QRV poprzez wszystkie aktywne satelity analogowe
Urządzenia: 2m: domowe 50W, 70cm: IC471H, PA 300W/przedwzmacniacze.9ele/19 ele
Inne: opaska KV i 70 cm EME
e-mail:om0ms@QSL.internet
ax.25: OM0MS@OM0PBB.#SSL.SVK.EU
www: http://www.qsl.net/om0ms
OM3WAN – op: Alojz, QTH: Żylina
QRV poprzez wszystkie aktywne satelity analogowe i AO-40
Wyposażenie: domowe 2m TCVR 30 W/przebieg 70cm 30W, mrówka. 4 ele/9 ele
Inne: 2m/70cm 13 cm: DB6NT konw.+1m antena
OM1AVK – op: Vlado, QTH: Bratysława
QRV poprzez wszystkie aktywne satelity
Sprzęt: ICOM IC 821H, PA 100W/przedwzmacniacze, mrówki. 21 września jako element F9FT
Inne: 2m/70cm
e-mail: vrm1@pobox.sk
ax.25: OM1AVK@OM0PBM.#ZSL.SVK.EU
Następujące słowackie stacje działają/pracowały poprzez LEO
OM3TPS, OM8RA, OM8AMY, OM7AC, OM0AB, OM3TPG (nw OM3BH),OM3AU (cichy klawisz), OM3KII, OM3MM, OM9FI, OM3KEG, OM1II, OM3IM, OM3TLF, OM3GB, OM3LU, OM3CPY (nw OM7PY), OM3CFL, OM3IS, OM3CAF,OM3WAO
gye@isternet.sk
http://om7aq.host.sk