Prowadzenie długiego kabla koncentrycznego od anteny do radia wiąże się ze stratami, zwłaszcza przy wyższych częstotliwościach. Francuski radioamator André Buhart, F1ATB, rozwiązuje ten problem radykalnie: przykłada radio bezpośrednio do anteny i steruje nim za pomocą przeglądarki. Nazywa się Remote SDR i dopiero w wersji 5 osiągnął formę, którą nawet entuzjasta może zbudować z Raspberry Pi.
W artykule podsumowuję co system wie, jakiego sprzętu potrzebuje i na co uważać. Opieram się na stronie autora, repozytorium na GitHubie i dwóch filmach.
Przeczytasz w artykule
Co to jest zdalny SDR
Jest to aplikacja internetowa służąca do zdalnego sterowania transceiverem SDR w zakresie od 1 MHz do 6 GHz. Pierwotnie został stworzony do połączeń dupleksowych za pośrednictwem satelity geostacjonarnego QO-100 (Es'hail-2), ale autor stwierdza, że nadaje się do każdego NBFM, SSB czy CW spojenia.
Ekran, dźwięk i sterowanie masz w przeglądarce na swoim komputerze, tablecie lub smartfonie. Przetwarzanie sygnału odbywa się na małym komputerze znajdującym się w pobliżu anteny, który pełni rolę serwera WWW. Zatem radio nie musi znajdować się w domu za pięciometrowym stołem, może stać na dachu, w terenie lub obok anteny parabolicznej.

Wersja 5.0 przyniosła całkowicie przeprojektowaną komunikację, obsługę SDRplay RSP1 i RSP1A oraz MSI.SDR, możliwość współdzielenia odbiornika pomiędzy wieloma użytkownikami oraz protokół https na porcie 443, gdzie gromadzona jest cała komunikacja. Aktualizację możesz rozpocząć bezpośrednio w aplikacji na stronie Narzędzia, klikając przycisk „Szukaj aktualizacji”.
Jakiego sprzętu SDR możesz użyć
Może odbierać poprzez RTL-SDR (na przykład Nooelec NESDR SMArt), HackRF One, ADALM-Pluto, SDRplay RSP1 i RSP1A lub MSI.SDR. Obsługuje szerokie pasmo 2 MHz i oferuje demodulację NBFM, WBFM, AM, SSB i CW. Dodaje dekoder RTTY, automatyczne skanowanie pasma, korektor, filtr wycinający i filtr szumów. Dźwięk to jeden kanał.

Do nadawania wykorzystywane są HackRF One, ADALM-Pluto (współdzielony z odbiornikiem) lub moduł SA818 dla NBFM na VHF i UHF. Moc wynosi od 1 do 30 dBm zgodnie z SDR, a modulacja to NBFM, SSB i CW. Autor dodał także koder RTTY, kompresor modulacji, korektor, CTCSS, DTMF, ton 1750 Hz, programowalne przesunięcie dla konwerterów i automatyczny klucz CW (Iambic A i B).
Tańszym sposobem jest RTL-SDR z modułem SA818. Transceiver VHF lub UHF NBFM zostanie stworzony za około 100 euro o mocy 1 W, ale tylko dla pasm 2 m i 70 cm i bez SSB.
Raspberry Pi lub Orange Pi
Komputerem przy antenie może być Raspberry Pi 4B (2 GB) lub Orange Pi, na przykład Zero 2. Działa na nim Armbian lub Debian Bullseye, serwer WWW Node.js/Express i GNU Radio 3.9. Łączy się z siecią poprzez Ethernet lub Wi-Fi. Dzięki Orange Pi Zero 2 potrzebujesz tylko 230 V dla nadajnika, bez kabla sieciowego.
Kody źródłowe i gotowe obrazy Raspberry Pi i Orange Pi znajdziesz w repozytorium GitHub F1ATB/zdalny-SDR. Projekt objęty jest licencją GPL-3.0. Materiały instalacyjne i konfiguracje znajdują się na stronie f1atb.fr/remote-sdr-v5- 2.
Dlaczego warto przyłożyć radio do anteny
Główna zaleta jest prosta. Część o wysokiej częstotliwości pozostaje w antenie, więc nie stracisz sygnału w kablu koncentrycznym. Zdaniem autora jest to konieczne w przypadku połączeń powyżej 1 GHz.
Drugie jest mniej oczywiste: przepływ danych. SDR taki jak Pluton generuje co najmniej 5,6 MB/s tylko przy odbiorze i dodatkowe dane podczas transmisji, łącznie ponad 10 MB/s. Zdalny SDR wysyła przez sieć tylko przetworzony dźwięk i widmo, więc potrzebuje mniej niż 100 kb/s. Jest to mniej więcej sto razy mniej, co ułatwia kontrolę przez Internet bez utraty jakości.
Trzeci bonus to komputer z GPIO. Można go podłączyć w celu sterowania wirnikiem, pomiaru napięcia lub temperatury, a także można uzyskać do niego dostęp za pośrednictwem Internetu, SSH lub VNC. Remote SDR może także komunikować się z rotorem typu GS-232 i oprogramowaniem Gpredict, które kompensuje przesunięcie Dopplera satelitów na niskiej orbicie.
Film wprowadzający: sterowanie w przeglądarce
Pierwszy film przedstawia system i jego interfejs sieciowy, ze sterowaniem odbiornikiem i nadajnikiem, S-metrem, analizatorem widma i wodospadem. Autor ma również próbkę na swojej stronie, słuchania na żywo QO-100.
Zgodnie z opisem filmu, widmo odbioru i transmisji można regulować za pomocą korektora, a do dekodowania trybów cyfrowych można używać zewnętrznego wejścia i wyjścia audio. W ten sposób łączysz na przykład Remote SDR z programami na SSTV, FT8 lub innymi trybami cyfrowymi.
QO-100: Sygnał dźwiękowy i sygnalizatory 800 Hz
Drugi film przedstawia rozmieszczenie satelity QO-100 z łączem w górę do 2,4 GHz i łączem w dół do 10,4 GHz przez LNB, którego moc wyjściowa wynosi około 700 MHz. Dostraja się go za pomocą kursorów w szerokim paśmie 500 kHz, a ton weryfikacyjny 800 Hz pokaże, że transmisja działa prawidłowo.
Częstotliwość LNB „ucieka” wraz z temperaturą, dlatego system śledzi dolny i górny sygnał ostrzegawczy satelity i automatycznie kompensuje przesunięcie. Autor wyjaśnia w dyskusji, że konieczne jest ustawienie okna częstotliwości, w którym przeszukiwane są sygnalizatory, np. od –20 kHz do +150 kHz. Jest to ustawienie na stronie Ustawienia, w sekcji Konfiguracja RX i Pasma częstotliwości. Nadawanie jest odblokowywane za pomocą ustawionego klucza dostępu.
Udostępnianie i bezpieczeństwo
Wersja 5 umożliwia jednoczesne korzystanie z odbiornika wielu radioamatorom. Udostępniając, uważaj, kto może nadawać. W dyskusji autor przypomina, że niektóre zasady wymagają obecności operatora przy nadajniku, zatem automatykę należy oceniać pod kątem przepisów obowiązujących w danym kraju.
Jak wynika z dokumentacji, zarówno udostępnianie, jak i nadzór nad działaniem systemu stanowią ważną część systemu. Szczegóły dotyczące uprawnień i zabezpieczeń można znaleźć w dokumentacji na stronie projektu.
Na co uważać
Strona opisu pochodzi z lat 2021 i 2022, a najnowsze wydania w GitHub należą do serii 5.0. Autor przyznał w 2024 roku, że ze względu na zmiany w systemach operacyjnych, GNU Radio, przeglądarkach i Node.js będzie musiał przerobić system i mówił o wersji V6. Dodatkowo nowsze przeglądarki powodowały problemy z dźwiękiem podczas nadawania, rozwiązaniem był starszy Chrome.
Zalecana przeglądarka to Chrome, Edge lub Chromium. Autor wyraźnie stwierdza, że nie należy używać przeglądarki Firefox. Według niego Pluto często ma problemy z kablem USB, zasilaniem czy starym oprogramowaniem, a do tego nie da się go podłączyć przez Ethernet, tylko przez USB. Nie obsługuje LimeSDR ani radiotelefonów takich jak IC-705 lub IC-9700.
Streszczenie
Remote SDR to ciekawy projekt dla tych, którzy chcą prostej, taniej i dobrze działającej stacji zdalnej przy antenie, szczególnie dla QO-100 lub UHF i kuchenki mikrofalowej. Jest to raczej zestaw niż gotowy produkt, dlatego przed rozpoczęciem prosimy o zapoznanie się z dokumentacją i komentarzami pod artykułem autora.
Jeśli interesuje Cię temat, zacznij od strona projektu i przejrzyj dyskusję poniżej.
Często zadawane pytania
Jakiego sprzętu potrzebuję do zdalnego SDR?
Potrzebujesz SDR (RTL-SDR, HackRF One, ADALM-Pluto, SDRplay RSP1 lub RSP1A) i minikomputer, taki jak Raspberry Pi 4B lub Orange Pi Zero 2. Do QO-100 potrzebujesz także LNB, anteny i wzmacniacza.
Z jakiej przeglądarki można nim sterować?
Autor poleca Chrome, Edge lub Chromium. Zgodnie z jego dokumentacją nie należy używać przeglądarki Firefox.
Gdzie mogę znaleźć kod źródłowy i obrazy systemu?
Na GitHubie w repozytorium F1ATB/Remote-SDR, gdzie znajdują się gotowe obrazy dla Raspberry Pi 4B i Orange Pi. Projekt objęty jest licencją GPL-3.0.
Czy Remote SDR działa w trybie pełnego dupleksu?
Tak, na przykład z ADALM-Pluto lub dwoma HackRF One. Według autora half-duplex jest problemem w jednym HackRF-ie, dlatego do odbioru poleca tani odpowiednik RSP1.
Czy mogę go używać na innych pasmach niż QO-100?
Tak, system pokrywa zakres od 1 MHz do 6 GHz w zależności od wybranego SDR i jest odpowiedni dla NBFM, SSB i CW. Tanią alternatywą dla 2 m i 70 cm jest RTL-SDR z modułem SA818.
